اين كه فديه اسيران جنگى ، تعليم ده كودك قرار داده شد ، نخستين دعوت در تاريخ براى ريشه‌كنى بىسوادى است كه اسلام در اين باره از همه اقوام و ملل پيشى گرفته است . حكم بن سعيد بن عاص به حضور پيغمبر ( ص ) رسيد ، حضرت نام وى را پرسيد . نام خود را گفت . پيغمبر ( ص ) نام او را عبد اللّه گذاشت و به وى دستور داد كه در مدينه به تعليم كودكان بپردازد . « 1 » اين مواضع رسول اكرم ( ص ) بيان‌گر اهتمام اسلام به علم و دانش در عصرى است كه دولت‌هاى بزرگ زمان از فراگيرى خواندن و نوشتن كسانى غير از خاندان‌هاى حكومت‌گر ، به طور قاطعانه جلوگيرى مىكردند . چنان كه وقتى يكى از بازاريان ايران حاضر شد ، مخارج سپاه انوشيروان را تأمين كند ، مشروط به آن كه فرزندش اجازه يابد ، درس بخواند ؛ به رغم نياز مبرم دولت ، پادشاه ايران حاضر نشد ، اجازه دهد فرزند اين بازارى درس بخواند . « 2 » در ميان مردم عرب هم كسانى بودند كه يادگيرى خواندن و نوشتن را عيب مىدانستند . « 3 » در حالى كه اسلام حاضر شد ، سرسخت‌ترين دشمنان خود را در حساس‌ترين و خطرناك‌ترين شرايط زمانى در مقابل آموزش ده تن از فرزندان مسلمان آزاد كند . در حالى كه استفاده از فديه اسيران يا به كارگيرى آنان در انجام كارهاى جارى ، يا استفادهء سياسى از آن‌ها براى اعمال فشار بر قريش براى اين جامعه نوپا اهميت زياد داشت .

--> الانف ، 3 / 84 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 395 ؛ سيره حلبى ، 2 / 193 ؛ الطبقات الكبرى ، 2 / 14 ؛ نظام الحكم فى الشريعة و التاريخ الاسلامى ، 48 . ( 1 ) . نسب قريش ، 174 ؛ الاصابه ، 1 / 344 . ( 2 ) . خدمات متقابل اسلام و ايران ، 283 ؛ 253 - 245 ؛ شاهنامه ، 6 / 258 - 260 . ( 3 ) . الشعر و الشعراء ، 334 ؛ التراتيب الاداريه ، 2 / 248 .